“’s-Hertogenbosch Waterstad – Functioneel water”, een project van Ad Hartjes laat zien hoe water de stad al meer dan 800 jaar vormt, beschermt, voedt en verbindt – van de eerste bewoning op zanddonken tot de huidige klimaatmaatregelen. Het is een lesmodule voor Boslogie III.
Het programma bestaat uit een PowerPointpresentatie en is ontwikkeld voor: heemkundekringen, musea en voortgezet onderwijs (vmbo, havo, vwo) dat vakoverstijgend wil werken (aardrijkskunde, geschiedenis, biologie, maatschappijleer, techniek). Doel is leerlingen, leden en bezoekers bewust te maken van water als functioneel systeem: voor veiligheid (droge voeten), economie, gezondheid, natuur en recreatie.
Het materiaal bouwt voort op de presentatie “’s?Hertogenbosch Waterstad” en de Canon van het Bossche water, van circa 2,6 miljoen jaar geleden tot in de toekomst. De volgende functies van water staan centraal:
- ?Vesting en verdediging: water als verdedigingsmiddel van de vesting- en “Moerasdraak”-stad tussen circa 1300 en 1700, met grachten, waterpoorten en inundatievelden.
- ?Drinkwater en schoon water: van historische stadsputten en vervuilde Binnendieze tot moderne grondwaterwinning en drinkwaterproductie rond ’s?Hertogenbosch.
- Afvalwater: de overgang van open riolen en lozing op de Binnendieze naar rioolwaterzuivering en hedendaagse afvalwaterketen.
- ?Economie, transport en industrie: de rol van de Dieze, de Zuid?Willemsvaart en de haven in handel, scheepvaart, industrie en brouwerij.
- Veiligheid en waterbeheer: overstromingen, dijkdoorbraken, het Drongelens Kanaal, spuisluis Crèvecoeur en de huidige hoogwateraanpak (HoWaBo, waterbergingen Bossche Broek e.o.).
- ?Natuur, recreatie en beleving: kwelgebieden (o.a. Moerputten, Bossche Broek), plassen en recreatieplassen zoals Engelermeer en Oosterplas, en de betekenis van water voor natuur en vrije tijd.
Functioneel water wordt hierdoor tastbaar: van “stinksloot” tot zwemwater, van dreigend hoogwater tot gecontroleerde waterberging, van molenrad tot moderne pomp.
?Instellingen kunnen het thema op verschillende manieren inzetten:
- Themalezingen en publieksavonden over de Bossche watergeschiedenis en actuele wateropgaven.
- ?Tijdelijke tentoonstellingen en educatieve panelen rond Binnendieze, watermolens, kanalen en waterwerken.
- Excursies naar onder andere Binnendieze, Bossche Broek, spuisluis Crèvecoeur, Zuid?Willemsvaart en kwelgebieden.
- Lesmodules en projecten voor bovenbouwleerlingen (bijvoorbeeld profielwerkstukken, onderzoeksopdrachten, veldwerk).
- Door samenwerking tussen heemkundekringen, musea, waterschap en scholen ontstaat een samenhangend aanbod waarin verleden, heden en toekomst van waterbeheer bij ’s?Hertogenbosch duidelijk samenkomen.
?Praktische informatie en contact
Het themamateriaal “’s?Hertogenbosch Waterstad – Functioneel water” bestaat uit illustratieve kaarten, historische bronnen, foto’s, canonvensters, voorbeeldopdrachten en verhaallijnen die eenvoudig aan te passen zijn aan lokale wensen. Instellingen die het thema willen gebruiken of samen een activiteit willen ontwikkelen, kunnen contact opnemen met de initiatiefnemer van de presentatie “’s?Hertogenbosch Waterstad”.
?Nadere informatie, mogelijkheden voor maatwerk en planning van bijeenkomsten worden op verzoek toegelicht.
?Ad Hartjes
06-3896-9140
Samenvatting van de presentatie, klik op ‘s- Hertogenbosch waterstad
